Duyurular:
Değerli üyelerimiz; "Bizim Köşe" isimli blog sayfamız açılmıştır. Menülerden yazılara ulaşabilirsiniz.

Hayati bir konu: “Kortikosteroid Tedavisini Sonlandırma”

Bir arkadaşım bir süredir kortikosteroid kullandığını ve ne şekilde kesmesi gerektiğini sorunca böyle bir yazı hazırlamak istedim.

Eczanelerimizde sık karşılaştığımız bir grup olması ve hastanın HPA (hipotalamus-hipofiz-adrenal korteks) aksının baskılanması durumunda, bu ilaçların aniden kesilmesi ciddi sonuçlara hatta ölümcül olabilen akut adrenal yetmezliğe neden olması sebebiyle üzerinde durulması gereken ciddi bir konu olduğunu düşünüyorum.

Hepimizin bildiği gibi uzun süreli (3 haftadan fazla) kortikosteroid tedavisi birden kesilmez, kademeli azaltılır. Hatta bazı hastalarda tedavi süresi 3 haftadan daha kısa sürmüş olsa da kademeli azaltmak gerekir. Bunlar;

  • Tekrarlayan sistemik kortikosteroid kürleri uygulanan hastalar (özellikle 3 haftadan uzun sürmüşse),
  • Uzun süreli (aylar veya yıllar) kortikosteroid tedavisini takiben, bir yıl içinde kısa süreli bir kür uygulanması gerekmişse,
  • Ekzojen kortikosteroid tedavisi dışında adrenokortikal yetmezlik riski taşıyan hastalar,
  • Yüksek dozlarda tedavi gören hastalar,
  • Dozlarını tekrarlayan şekilde akşamüzeri almakta olan hastalar.

Elbette kademeli azaltma doz ayarlamasını hastanın bireysel tolerans durumuna, hastalığının relaps riskine, kullandığı ilaca, kullanım süresi ve dozuna göre hastanın hekimi ayarlar. Fakat biz de hastalarımızı gözlemleyerek gerekli gördüğümüz yerde hekime tekrar yönlendirmeliyiz.

Kademeli doz azaltma sırasında hastamız bize gelip huzursuzluk, uykuya meyil, iştahsızlık, depresyon, hipotansiyon, hipoglisemi, halsizlik, bulantı ve kusma, kas ve eklem ağrıları gibi şikâyetlerini dile getirirse adrenal korteks yetmezliği belirtileri olmasından şüphe etmeliyiz.

Hatta ilaç kesildikten sonra, kullanılma süresi ve doz ile orantılı bir süre içinde adrenal korteks atrofisi giderek azalsa da tam düzelmediği için (bazı hastalarda tam fonksiyonuna dönmesi 1 yılı bulabilir) enfeksiyon, travma vb. stres durumlarında glukokortikoidlere gereksinim arttığı için akut yetmezlik belirtilerinin o zaman da çıkabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

HPA aksının baskılanmasını minimuma indirmek için;

Oral glukokortikoidler her gün verilmemeli, iki günlük doz, günaşırı tek seferde verilmelidir.

İlaç hipofizden ACTH salgısının en fazla stimüle edildiği sabah vakti verilmelidir.

Günde iki kez alınacaksa, günlük dozun üçte ikisinin sabahleyin ve kalanının öğleden sonra veya akşam verilmesi tavsiye edilir. Burada amaç plazma glukokortikoid düzeyinde gün içi ritmi taklit eden bir plazma düzeyi profili oluşturmak istenmesidir.

Aklımızda bulunsun! Tüm topikal ve inhalasyon yolundan verilen glukokortikoidler kısmen emilir ve bu nedenle HPA aksını baskılama potansiyeline sahiptirler. Topikal kullanımlarda uygulama suresi uzadığında, uygulama yeri sargı ile kapatıldığında veya geniş deri yüzeyine uygulandığında bu risk daha da artar.

Son olarak konudan biraz sapmış olacağım ama kronik ya da ≥3 ay süreyle glukokortikoid tedavisi verilecek tüm hastalarımıza kalsiyum ve D vitamini takviyesi önermeliyiz.

Kaynaklar:

Kayaalp SO, 2005. Rasyonel Tedavi Yönünden Tıbbi Farmakoloji. 11. Baskı. Ankara: Hacettepe-Taş Kitapçılık

Hilal-Dandan R, Brunton LL, 2017. Goodman-Gilman’ın Farmakoloji ve Tedavi El Kitabı. 2. Baskı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri

Feild C, Radhakrishnan R, 2020. Lippincott Farmakoloji. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri

Ayşe Ekici

Hakkında Ayşe Ekici

Konya doğumlu. Erciyes Üniversitesi Eczacılık Fakültesi 2010 mezunu. 2010 yılından beri Konya'da serbest eczacılık yapıyor. Selçuk Üniversitesinde Farmakoloji doktorasına devam ediyor. Eczacı Çözüm Birlikteliği Facebook Grubu Yöneticisi ve Eczacı Çözüm TV kurucularından olan eczacımız yazılarıyla artık ecozumtv.com'da.

Tüm Yazıları
Oylayın
[Toplam: 10 Ortalama: 5]

3 Yorum

  • Muhammed Yasir Demirci

    Oral glukokortikoidler her gün verilmemeli, iki günlük doz, günaşırı tek seferde verilmelidir, bunu tam anlayamadım? Bunun kaynağı tam olarak nedir?

  • Muhammed Yasir Demirci

    Bu konu sadece steroidler değil(adrenal yetmezlik yapmıyorlar belki ama kendilerine göre sıkıntılar oluşturuyorlar),
    Betablokerler, antidepresanlar, antipsikotikler hatta ppi’lar gibi birçok ilaç grubu için söz konusu azaltılarak bırakılması gereken ilaçlar başlığında bir yazı serisi çok faydalı olabilir

  • Ayşe Ekici

    Örneğin hastanın günlük 5 mg kullanması gerekiyor, bunu hergun yerine günaşırı iki günlük toplam doz yani 10 mg alması gibi anlatabilirim. Kaynak tibbi farmakoloji 11. Baski sf 1090

Yorum yaz